Nakon što su se na društvenim mrežama i u pojedinim ruskim medijima pojavile fotografije koje navodno prikazuju da se oružje proizvedeno u Srbiji koristi u aktuelnom sukobu u Ukrajini, vlasti u Beogradu negiraju da je Srbija u proteklih osam godina izvozila oružje u tu zemlju.
To za Radio Slobodna Evropa potvrđuju u Ministarstvu trgovine, koje je nadležno za izdavanje izvoznih dozvola za naoružanje i vojnu opremu (NVO).
“Uvidom u bazu podataka, kao i prema podacima koji su nam dostupni utvrđeno je sledeće – u periodu od 2014. do 2021. godine nije bilo izvoza NVO u Ukrajinu”, navodi Ministarstvo trgovine u pisanom odgovoru na upit RSE.
Dodaju i da u istom periodu iz Srbije nije izvezeno oružje ni u bilo koju drugu zemlju, gde bi krajnji korisnik bila Ukrajina.
Na ruskim portalima i društvenim mrežama pojavila se fotografija na kojoj se navodno vidi mina srpske proizvodnje u istočnoj Ukrajini, u jeku ruske invazije na tu zemlju. Fotografija prikazuje vojnika takozvane “Donjecke Narodne Republike” koji u rukama drži neeksplodiranu minu.
RSE je utvrdio, prema oznakama na mini prikazanoj na fotografiji, da je ona proizvedena u trećem kvartalu 2016. godine.
Takve mine u svom vojnom proizvodnom programu ima srpska fabrika oružja u državnom vlasništvu “Krušik”.
RSE je uspeo da utvrdi da je fotografiju izvorno objavila ruska agencija Ria Novosti 4. marta 2022. u okviru foto galerije pod nazivom “Napušteni položaji Oružanih snaga Ukrajine”.
U opisu fotografije se navodi: “Vojnik Narodne milicije DNR demonstrira tihu minu koju su ostavili vojnici Oružanih snaga Ukrajine u mestu Berdjansk u DNR”.
Berdjansk je grad u Ukrajini u Zaporoškoj oblasti na istoku zemlje, nad kojim su ruske snage preuzele kontrolu 28. februara, četiri dana nakon početka ruske invazije na Ukrajinu.
Na Tviteru se 13. marta pojavio i video snimak, koji navodno pokazuje “jugoslovensko/srpsko” oružje, mine sa oznakama M57 i M73 HE koje su, kako se navodi korišćene protiv ruskih snaga u gradu Moščun, severozapadno od Kijeva.
RSE nije uspeo da utvrdi autentičnost objavljenog snimka.
Istovremeno, portal Balkanska bezbednosna mreža u tekstu objavljenom 15. marta naveo je da su na snimcima sa ukrajinskog ratišta navodno vidljive automatske puške M70AB2 proizvedene u fabrici Zastava Oružje u Kragujevcu.
RSE se povodom navoda obratio za komentar i Ministarstvu odbrane Srbije, ali do zaključenja teksta odgovor nije stigao.
Spoljnopolitički novinar i analitičar Boško Jakšić smatra da se Srbija ne bi usudila da prodaje Ukrajini oružje u ovom trenutku.
“Srbija se apsolutno sigurno ne bi usudila da prodaje (oružje) Ukrajini u vreme ovog rata, jer bi to bio prst u oko Rusiji, a vidimo koliko srpske vlasti pokušavaju na sve moguće načine da se što manje zamere Moskvi”, rekao je on.
Jakšić ukazuje i na to da je prilikom prodaje oružja i vojne opreme važno posmatrati vremenski period.
“Čak i da je bilo neke prodaje oružja i vojne opreme, bitno je posmatrati u vremenskom periodu, da li je to pre izbijanja ukrajinske krize ili posle. Ako je bilo i pre izbijanja ukrajinske krize, to je neka normalna trgovina”, kaže Jakšić.